Cena definiowana jest poprzez funkcje ceny:
a) FUNKCJA RÓWNOWAŻĄCA – polega na równoważeniu popytu podażą. Przy cenie równowagi następuje oczyszczenie rynku z nadmiaru lub niedoboru dostarczanego towaru
b) FUNKCJA INFORMACYJNA – polega na dostarczaniu wszystkim podmiotom gospodarczym wiarygodnych informacji o stopniu rzadkości danego dobra w stosunku do zgłaszanego popytu oraz w stopniu opłacalności produkcji.
c) FUNKCJA REDYSTRYBUCYJNA – polega na wpływie cen na podział dochodów. Ceny urealniają nominalne dochody ludności oraz nominalne zyski przedsiębiorstw.
d) FUNKCJA AGREGACYJNA – polega na wykorzystaniu ceny do sumowania różnych wartości użytkowych dóbr i usług, które nie dadzą się wyrazić żadnym wskaźnikiem naturalnym.

(cena ziemi = renta
cena pracy = płaca
cena kapitału = odsetki; procent)

CENY MINIMALNE
W przypadku gdy cena towaru będzie ustalona na poziomie wyższym niż cena równowagi towaru, będziemy mieli do czynienia z ceną minimalną. wówczas oznacza to, że państwo ustaliło cenę w celu zapewnienia opłacalności produkcji Aby utrzymać względnie stałą produkcję rolną (np. pszenicy) rząd musi zapewnić jej opłacalność to znaczy, kupić powstałą nadwyżkę. Gdyby cena minimalna nie została ustalona, normalną reakcją rynku na powstanie nadwyżki byłaby konieczność obniżenia ceny, co prowadziłoby do zmniejszenia podaży. Aby zapewnić opłacalność produkcji Państwo musi kupić nadwyżkę podaży, pokryć korty magazynowania, wyeksportować lub przeznaczyć na cele charytatywne.
Cena minimalna dotyczy najczęściej produktów rolnych.

CENY MAKSYMALNE
W drugim przypadku będziemy mieli do czynienia z ceną maksymalną ustaloną przez państwo. Może ona wystąpić w odniesieniu do dóbr które są wytwarzane w ograniczonych ilościach i nawet w długim okresie czasu nie możliwe jest wyprodukowanie większej ich ilości. Popyt na te dobra jest bardzo wysoki, jak np. na mieszkania komunalne dla najuboższych rodzin. Ingerencja państwa w ceny musi być uzasadniona np., szczególną sytuacją – wojną, klęską gospodarczą, lub ważnym interesem społecznym.

Wyjaśnij przyczyny występowania nadwyżki i niedoboru towarów oraz w jaki sposób cena rynkowa prowadzi do stanu równowagi. Scharakteryzuj wszystkie znane Ci sytuacje.

Można wyróżnić dwie sytuacje rynkowe – występowanie nadwyżki towarów, czyli nadwyżka podaży nad popytem, (wykres z lewej strony). Przyczyną tego stanu jest wzrost ceny. Wówczas producenci będą skłonni do większej produkcji, natomiast konsumenci będą wyrażali mniejszy popyt na dane dobro. Druga sytuacja to występowanie niedoboru towarów, czyli występowania niedoboru podaży względem popytu (wykres z prawej strony). Jest to spowodowane spadkiem ceny. Popyt będzie wysoki, a podaż niska.

Interpretacja ekonomiczna przesuwania się wzdłuż krzywej popytu (podaży) lub przesuwania się krzywej popytu (podaży) brzmi:

1. Zmiana ceny powoduje ruch po krzywej popytu (podaży), [czyli zmiana ceny powoduje zmiany wielkości popytu (podaży) wzdłuż danej krzywej]
2. Zmiana czynnika pozacenowego (pozamodeowego) prowadzi do przesunięcia krzywej popytu w górę lub w dół. (podaży w prawo lub w lewo)

Zmiana popytu lub podaży danego dobra może w istotny sposób oddziaływać na rynki dóbr substytucyjnych i komplementarnych do danego dobra. Gdy rośnie popyt (podaż) dobra danego, rośnie również popyt (podaż) dóbr komplementarnych, natomiast spada popyt (podaż)na dobra substytucyjne.

Rozpatrując punkt widzenia konsumenta, przyjmijmy za dobro przykładowe kawę. Jeżeli spadnie popyt na kawę np. ze względu na wzrost jej ceny, konsumenci zaczną kupować więcej (popyt wzrośnie) dobra substytucyjnego – herbaty. Równocześnie spadnie popyt na dobro komplementarne – śmietankę do kawy

Rozpatrując punkt widzenia producenta przyjmijmy za produkcję przykładową – produkcję telewizorów. Jeżeli podaż na telewizory będzie wysoka równocześnie wysoka będzie podaż na dobro komplementarne – odtwarzacze DVD lub VHS. Jeżeli natomiast podaż na telewizory spadnie – wzrośnie podaż na dobro substytucyjne, za jakie można uznać radio